ฟิลเลอร์ปลอม ดูอย่างไร อันตรายไหม มีวิธีเช็กก่อนฉีดอย่างไร

ฟิลเลอร์ปลอมเป็นปัญหาที่พบได้ในเคสที่ใช้ผลิตภัณฑ์ไม่ได้มาตรฐาน หรือฉีดกับผู้ที่ไม่ใช่แพทย์ สารที่ฉีดมักตรวจสอบแหล่งที่มาไม่ได้ และอาจทำให้เกิดก้อนแข็ง ไหลย้อย อักเสบเรื้อรัง หรือใบหน้าผิดรูปในระยะยาว บทความนี้หมอจะพาเช็กว่า ฟิลเลอร์ปลอมคืออะไร อันตรายแค่ไหน วิธีสังเกตก่อนฉีดมีอะไรบ้าง และหากพลาดฉีดไปแล้วควรเข้ารับการรักษาอย่างไร

ฟิลเลอร์ปลอม คืออะไร

ฟิลเลอร์ปลอม คือสารเติมเต็มที่แอบอ้างหรือเลียนแบบฟิลเลอร์ทางการแพทย์ มักไม่ได้มาตรฐาน ไม่ผ่านการรับรองจาก อย. และไม่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาได้ บางชนิดอาจเป็นซิลิโคนเหลว พาราฟิน หรือสารแปลกปลอมอื่น ๆ ที่ร่างกายไม่สามารถสลายได้เอง

เมื่อฉีดเข้าสู่ผิว สารเหล่านี้อาจตกค้างในเนื้อเยื่อ กระตุ้นการอักเสบ จับเป็นก้อน หรือเกิดพังผืดเกาะรัด ทำให้แก้ไขยากกว่าฟิลเลอร์แท้กลุ่ม HA และบางเคสอาจต้องขูด เลาะ หรือผ่าตัดนำออก

ฟิลเลอร์ปลอม สังเกตจากอะไรได้บ้าง

ก่อนฉีดฟิลเลอร์ทุกครั้ง หมอแนะนำให้ตรวจสอบผลิตภัณฑ์และแหล่งที่มาให้ชัดเจน โดยสามารถสังเกตจุดสำคัญได้ดังนี้

• กล่องไม่มีฉลากภาษาไทย หรือไม่มีข้อมูลบริษัทผู้นำเข้าอย่างชัดเจน
• ไม่มีเลขทะเบียน อย. หรือไม่สามารถตรวจสอบเลขทะเบียนผลิตภัณฑ์ได้
• เลข Lot. บนกล่อง สติกเกอร์ หลอด และเอกสารกำกับไม่ตรงกัน
• ไม่มี QR Code สำหรับตรวจสอบ หรือสแกนแล้วไม่พบข้อมูลจากบริษัทผู้นำเข้า
• บรรจุภัณฑ์มีร่องรอยถูกแกะ กล่องยับ มีคราบกาว หรือพิมพ์ตัวอักษรไม่คมชัด
• เนื้อฟิลเลอร์มีสีขุ่นผิดปกติ มีตะกอน หรือดูไม่ใสตามลักษณะของผลิตภัณฑ์ที่ควรเป็น
• ราคาถูกกว่าท้องตลาดมากผิดปกติ จนไม่สมเหตุสมผลกับแบรนด์และรุ่นของฟิลเลอร์
• คลินิกไม่ยอมแกะกล่องใหม่ต่อหน้า ไม่ให้ถ่ายรูปกล่อง หรือไม่ให้ตรวจสอบก่อนฉีด
• ผู้ฉีดไม่ใช่แพทย์ หรือสถานที่ให้บริการไม่สามารถตรวจสอบใบอนุญาตได้

หากพบข้อใดข้อหนึ่ง หมอแนะนำให้ชะลอการฉีดไว้ก่อน และตรวจสอบข้อมูลให้แน่ชัด เพราะหากเป็นฟิลเลอร์ปลอมและฉีดเข้าสู่ร่างกายแล้ว การแก้ไขมักยากกว่าการป้องกันมาก

เปรียบเทียบฟิลเลอร์แท้กับฟิลเลอร์ปลอม ต่างกันอย่างไร

เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น หมอสรุปความแตกต่างระหว่างฟิลเลอร์แท้และฟิลเลอร์ปลอมไว้ดังนี้

ฟิลเลอร์หิ้วต่างจากฟิลเลอร์ปลอมไหม

ฟิลเลอร์หิ้วและฟิลเลอร์ปลอมไม่ใช่สิ่งเดียวกัน แต่ทั้งสองประเภทไม่ควรนำมาฉีดเข้าสู่ร่างกาย เพราะมีความเสี่ยงด้านมาตรฐาน ความสะอาด และการตรวจสอบแหล่งที่มา

ฟิลเลอร์ปลอม

ฟิลเลอร์ปลอม คือสารที่เลียนแบบฟิลเลอร์ทางการแพทย์ อาจไม่ใช่ HA และอาจทำจากสารสังเคราะห์ที่ร่างกายไม่สามารถสลายได้ หลังฉีดจึงเสี่ยงเกิดก้อนแข็ง ไหลย้อย อักเสบเรื้อรัง หรือมีพังผืดเกาะรัด หากเกิดปัญหามักไม่สามารถฉีดสลายได้ ต้องแก้ไขด้วยการขูด เลาะ หรือผ่าตัดนำออก

ฟิลเลอร์หิ้ว

ฟิลเลอร์หิ้ว คือฟิลเลอร์ที่ลักลอบนำเข้า ไม่ผ่านขั้นตอนการขึ้นทะเบียนและควบคุมมาตรฐานในประเทศไทย แม้บางกรณีอาจเป็นแบรนด์ที่มีอยู่จริงในต่างประเทศ แต่หากไม่มี อย. ไทย ไม่มีบริษัทนำเข้าที่ตรวจสอบได้ หรือไม่ได้ควบคุมอุณหภูมิระหว่างขนส่งอย่างถูกต้อง ตัวยาอาจเสื่อมสภาพ ปนเปื้อน หรือเกิดผลข้างเคียงหลังฉีดได้

ฟิลเลอร์ปลอม ฉีดแล้วอันตรายไหม

ฟิลเลอร์ปลอมอันตราย เพราะเป็นสารที่ไม่สามารถคาดเดาคุณภาพ ความสะอาด และการตอบสนองของร่างกายได้ และไม่สามารถสลายได้เอง หลังฉีดอาจทำให้เกิดปัญหาได้ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ดังนี้

• บวม แดง เจ็บ หรืออักเสบเรื้อรังจากการตอบสนองต่อสารแปลกปลอม
• ติดเชื้อบริเวณที่ฉีด โดยเฉพาะหากผลิตภัณฑ์หรือขั้นตอนการฉีดไม่สะอาด
• จับเป็นก้อนแข็ง ใต้ผิวไม่เรียบ หรือมีผิวขรุขระผิดปกติ
• ฟิลเลอร์ไหลย้อย ทำให้ใบหน้าผิดรูปหรือเสียสัดส่วน
• เกิดพังผืดเกาะรัด ทำให้เลาะออกยากและอาจกระทบเนื้อเยื่อปกติ
• ไม่สามารถฉีดสลายได้เหมือนฟิลเลอร์ HA
• หากฉีดเข้าเส้นเลือดหรือกดเบียดเส้นเลือดสำคัญ อาจเสี่ยงต่อเนื้อเยื่อขาดเลือด เนื้อตาย หรือความผิดปกติทางการมองเห็นได้

หมอขอย้ำว่า แม้ฟิลเลอร์แท้ก็ต้องฉีดโดยแพทย์ที่มีความรู้เรื่องกายวิภาคและเทคนิคการฉีดที่ถูกต้อง เพราะหัตถการกลุ่มนี้มีความเสี่ยงได้หากฉีดผิดชั้น ผิดตำแหน่ง หรือเกิดการอุดตันของเส้นเลือด

ฟิลเลอร์ปลอม ฉีดบริเวณไหนอันตรายที่สุด

ฟิลเลอร์ปลอมอันตรายได้ทุกตำแหน่ง แต่บางบริเวณบนใบหน้ามีเส้นเลือดสำคัญจำนวนมาก หรือมีเส้นเลือดเชื่อมโยงกับดวงตา จึงต้องระวังเป็นพิเศษ ได้แก่

จมูกและหว่างคิ้ว

เป็นบริเวณที่มีเส้นเลือดสำคัญและมีความเชื่อมโยงกับระบบหลอดเลือดบริเวณดวงตา หากฉีดผิดตำแหน่งหรือสารเข้าไปอุดตันเส้นเลือด อาจทำให้ผิวขาดเลือด เนื้อตาย หรือเกิดความผิดปกติทางการมองเห็นได้

ใต้ตา

ใต้ตาเป็นบริเวณที่ผิวบาง เส้นเลือดเยอะ และโครงสร้างค่อนข้างละเอียด หากใช้ฟิลเลอร์ปลอมอาจเกิดก้อนนูน ผิวไม่เรียบ บวมเรื้อรัง หรือเกิดปัญหาที่แก้ไขยากกว่าตำแหน่งอื่น

ขมับ

ขมับเป็นบริเวณที่มีเส้นเลือดลึกและโครงสร้างซับซ้อน หากฉีดโดยผู้ที่ไม่มีความเข้าใจกายวิภาค อาจเสี่ยงต่อการฉีดผิดชั้น อุดตันเส้นเลือด หรือเกิดก้อนลึกที่เลาะออกยาก

ริมฝีปาก

ริมฝีปากเป็นตำแหน่งที่มีการขยับตลอดเวลา หากฉีดฟิลเลอร์ปลอมหรือสารที่ไม่เหมาะสม อาจเกิดก้อนแข็ง ปากผิดรูป ปากไม่สมมาตร หรือมีพังผืดเกาะจนแก้ไขยาก

อาการแบบไหนหลังฉีดฟิลเลอร์ที่ควรรีบพบแพทย์

หลังฉีดฟิลเลอร์ หากมีอาการผิดปกติเกินกว่าที่ควรเป็น หมอแนะนำให้รีบพบแพทย์เพื่อประเมินอาการ โดยเฉพาะอาการต่อไปนี้

• ปวดมากผิดปกติ หรือปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ หลังฉีด
• ผิวบริเวณที่ฉีดซีด ขาว คล้ำ ม่วง หรือมีสีผิดปกติเป็นลาย
• บวมแดง ร้อน กดเจ็บมาก หรือมีหนอง
• มีไข้ หรือรู้สึกไม่สบายร่วมกับอาการบวมแดง
• มองเห็นผิดปกติ ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือปวดตา
• มีตุ่มน้ำ แผล หรือผิวเริ่มเปลี่ยนสีผิดปกติ
• ก้อนแข็งโตขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีอาการอักเสบเป็น ๆ หาย ๆ

หากมีอาการเกี่ยวกับการมองเห็น ผิวซีดคล้ำผิดปกติ หรือปวดรุนแรงหลังฉีด ควรรีบพบแพทย์ทันที ไม่ควรนวด กด หรือพยายามแก้ไขเอง

ฉีดฟิลเลอร์ปลอมไปแล้ว ต้องแก้ไขอย่างไร

หากสงสัยว่าฉีดฟิลเลอร์ปลอมมาแล้ว ควรรีบพบแพทย์เพื่อประเมินอาการและวางแผนแก้ไขอย่างเหมาะสม โดยมักมีวิธีหลัก ๆ ดังนี้

1. การขูดฟิลเลอร์ออก

เหมาะกับกรณีที่สารแปลกปลอมยังมีลักษณะค่อนข้างเหลว หรือกระจายอยู่ในชั้นเนื้อเยื่อที่สามารถเข้าถึงได้ แพทย์จะเปิดแผลขนาดเล็กแล้วใช้เครื่องมือช่วยขูดหรือดูดสารออกบางส่วน วิธีนี้อาจไม่สามารถนำสารออกได้ทั้งหมดในครั้งเดียว ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและการกระจายตัวของสาร

2. การเลาะฟิลเลอร์และพังผืด

ใช้ในกรณีที่ฟิลเลอร์ปลอมเริ่มจับตัวเป็นก้อนแข็ง หรือมีพังผืดเกาะรัดกับเนื้อเยื่อโดยรอบ แพทย์ต้องค่อย ๆ เลาะแยกสารแปลกปลอมออกจากเนื้อเยื่อปกติ วิธีนี้ต้องอาศัยความระมัดระวัง เพราะบริเวณใบหน้ามีเส้นเลือด เส้นประสาท และโครงสร้างสำคัญจำนวนมาก

3. การผ่าตัดนำก้อนฟิลเลอร์ออก

เหมาะกับกรณีที่ฟิลเลอร์ปลอมจับตัวเป็นก้อนใหญ่ ฝังลึก ผิดรูปชัดเจน หรือมีการอักเสบเรื้อรังร่วมกับพังผืดแน่น แพทย์อาจต้องผ่าตัดเปิดแผลเพื่อเอาก้อนสารแปลกปลอมและพังผืดบางส่วนออก วิธีนี้ต้องวางแผนอย่างละเอียดเพื่อลดผลกระทบต่อเนื้อเยื่อปกติและลดโอกาสเกิดแผลเป็น

ฟิลเลอร์ปลอมฉีดสลายได้ไหม

โดยทั่วไป ฟิลเลอร์ปลอมไม่สามารถฉีดสลายด้วยเอนไซม์สลายฟิลเลอร์ได้ เพราะเอนไซม์สลายฟิลเลอร์ออกฤทธิ์กับฟิลเลอร์กลุ่ม HA เป็นหลัก หากสารที่ฉีดเข้าไปเป็นซิลิโคนเหลว พาราฟิน พลาสติกเหลว หรือสารแปลกปลอมอื่น ๆ เอนไซม์จะไม่สามารถทำให้สารเหล่านี้ละลายได้

ดังนั้นหากไม่ทราบแน่ชัดว่าสารที่ฉีดคืออะไร ไม่ควรซื้อยามาฉีดเองหรือให้ผู้ที่ไม่ใช่แพทย์แก้ไข เพราะอาจทำให้การอักเสบรุนแรงขึ้น หรือเกิดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อรอบข้างได้

เช็กลิสต์ก่อนฉีดฟิลเลอร์ ป้องกันเจอฟิลเลอร์ปลอม

ก่อนฉีดฟิลเลอร์ หมอแนะนำให้ตรวจสอบทั้งคลินิก แพทย์ และผลิตภัณฑ์ให้ชัดเจน โดยเช็กลิสต์ที่ควรทำมีดังนี้

• เลือกคลินิกที่มีใบอนุญาตสถานพยาบาลชัดเจน
• ฉีดกับแพทย์เท่านั้น และสามารถตรวจสอบชื่อแพทย์ได้
• ขอให้แกะกล่องฟิลเลอร์ใหม่ต่อหน้า
• ตรวจฉลากภาษาไทย เลขทะเบียน อย. และบริษัทผู้นำเข้า
• เช็กเลข Lot. บนกล่อง หลอด และสติกเกอร์ว่าตรงกัน
• สแกน QR Code หรือระบบตรวจสอบของบริษัทผู้นำเข้า
• ถ่ายรูปกล่องและสติกเกอร์เก็บไว้หลังฉีด
• หลีกเลี่ยงฟิลเลอร์ราคาถูกผิดปกติ หรือโปรโมชันที่ไม่สมเหตุสมผล
• ไม่ฉีดกับบุคคลที่ไม่ใช่แพทย์ หรือสถานที่ที่ไม่ใช่สถานพยาบาล
• ไม่ซื้อฟิลเลอร์มาฉีดเอง หรือรับบริการฉีดตามบ้าน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟิลเลอร์ปลอม

ฟิลเลอร์ปลอมดูออกทันทีหลังฉีดไหม

บางเคสอาจยังดูไม่ออกทันที เพราะอาการผิดปกติอาจค่อย ๆ เกิดขึ้นหลังฉีดไปแล้วระยะหนึ่ง เช่น บวมเรื้อรัง จับเป็นก้อน ไหลย้อย หรืออักเสบเป็น ๆ หาย ๆ จึงควรตรวจสอบผลิตภัณฑ์ก่อนฉีดทุกครั้ง

ฟิลเลอร์ปลอมอันตรายถึงขั้นตาบอดได้ไหม

มีโอกาสเกิดอันตรายรุนแรงได้ หากสารอุดตันเส้นเลือดสำคัญ โดยเฉพาะบริเวณจมูก หว่างคิ้ว ใต้ตา หรือพื้นที่ที่มีเส้นเลือดเชื่อมโยงกับดวงตา หากมีอาการตามัว ปวดตา หรือมองเห็นผิดปกติหลังฉีด ควรรีบพบแพทย์ทันที

ฉีดฟิลเลอร์ปลอมมาแล้วนานหลายปี ยังแก้ได้ไหม

ยังสามารถประเมินเพื่อแก้ไขได้ แต่ความยากขึ้นอยู่กับชนิดของสาร ตำแหน่งที่ฉีด การกระจายตัวของสาร และพังผืดที่เกิดขึ้น บางเคสอาจต้องใช้การขูด เลาะ หรือผ่าตัดมากกว่าหนึ่งครั้ง

ฟิลเลอร์หิ้วฉีดสลายได้ไหม

ไม่ควรสรุปเองว่าฉีดสลายได้หรือไม่ได้ เพราะต้องดูว่าตัวสารเป็น HA จริงหรือไม่ มีการเสื่อมสภาพหรือปนเปื้อนหรือเปล่า หากไม่แน่ใจควรให้แพทย์ประเมินก่อน ไม่ควรฉีดสลายเองหรือแก้ไขกับผู้ที่ไม่ใช่แพทย์

ฟิลเลอร์ราคาถูกมากผิดปกติ เสี่ยงเป็นของปลอมไหม

มีความเสี่ยงที่ควรระวัง เพราะฟิลเลอร์แท้ที่นำเข้าอย่างถูกต้องมีต้นทุนด้านผลิตภัณฑ์ การขนส่ง การควบคุมมาตรฐาน และการให้บริการโดยแพทย์ หากราคาถูกผิดปกติควรตรวจสอบกล่อง ฉลาก อย. เลข Lot. และแหล่งที่มาให้ชัดเจนก่อนตัดสินใจ

ถ้าฉีดฟิลเลอร์แล้วเป็นก้อน แปลว่าเป็นฟิลเลอร์ปลอมเสมอไหม

ไม่เสมอไป ฟิลเลอร์แท้ก็อาจเป็นก้อนได้จากหลายปัจจัย เช่น ฉีดผิดชั้น ใช้รุ่นไม่เหมาะกับตำแหน่ง ใช้ปริมาณมากเกินไป หรือมีการอักเสบหลังฉีด จึงควรให้แพทย์ประเมินก่อนว่าเป็นก้อนจาก HA filler หรือสารแปลกปลอม

สรุป

ฟิลเลอร์ปลอมอันตราย เพราะมักเป็นสารที่ไม่ได้มาตรฐาน ตรวจสอบแหล่งที่มาไม่ได้ และอาจไม่ใช่ HA ที่สลายได้เอง หลังฉีดจึงเสี่ยงอักเสบ จับเป็นก้อน ไหลย้อย หรือผิดรูปในระยะยาว

หากพลาดฉีดไปแล้ว ไม่ควรแก้ไขเองหรือฉีดสลายโดยไม่ทราบชนิดของสาร ควรพบแพทย์เพื่อประเมินแนวทางรักษาที่เหมาะสม ส่วนก่อนฉีดควรเลือกคลินิกที่ได้มาตรฐาน ฉีดกับแพทย์ที่มีใบประกอบวิชาชีพและตรวจสอบชื่อได้ พร้อมตรวจสอบผลิตภัณฑ์ทุกครั้ง