รอยตีนกา คืออะไร เกิดจากอะไร พร้อมวิธีดูแลริ้วรอยหางตา

รอยตีนกาเป็นริ้วรอยที่แผ่ออกจากบริเวณหางตา มักเห็นชัดเวลายิ้ม หัวเราะ หรือหยีตาครับ ในระยะแรกบางคนจะเห็นรอยเฉพาะตอนแสดงสีหน้า แต่เมื่อผิวบางลงและความยืดหยุ่นลดลง รอยอาจเริ่มเห็นได้แม้ตอนหน้านิ่ง การเลือกวิธีดูแลจึงต้องแยกก่อนว่า รอยเกิดจากกล้ามเนื้อ คุณภาพผิว ความหย่อน หรือการยุบตัวของเนื้อเยื่อ เพราะแต่ละลักษณะเหมาะกับวิธีรักษาที่แตกต่างกันครับ

รอยตีนกา คืออะไร

รอยตีนกา คือ ริ้วรอยเส้นเล็กที่แผ่ออกจากหางตาไปทางขมับหรือโหนกแก้ม คล้ายลักษณะของตีนกา ทางการแพทย์เรียกว่า Crow’s Feet หรือ Lateral Canthal Lines รอยลักษณะนี้สัมพันธ์กับการทำงานของกล้ามเนื้อ Orbicularis Oculi ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อรอบดวงตาที่ใช้ในการกะพริบตา หลับตา ยิ้ม และหยีตา เมื่อกล้ามเนื้อหดตัวซ้ำ ๆ ผิวด้านบนจะพับตามและค่อย ๆ เกิดเป็นริ้วรอยครับ

รอยตีนกา มีกี่ประเภท

รอยตีนกาสามารถแบ่งตามช่วงที่มองเห็นริ้วรอยได้เป็น 2 ลักษณะหลัก ดังนี้

รอยตีนกาแบบแสดงสีหน้า หรือ Dynamic Wrinkles

เป็นริ้วรอยที่เห็นชัดเวลายิ้ม หัวเราะ หรือหยีตา แต่จางลงเมื่อพักใบหน้า สาเหตุหลักมาจากการหดตัวของกล้ามเนื้อรอบดวงตาซ้ำ ๆ รอยประเภทนี้มักตอบสนองต่อการลดการทำงานของกล้ามเนื้อได้ดีกว่าการบำรุงผิวเพียงอย่างเดียว

รอยตีนกาแบบเห็นตอนหน้านิ่ง หรือ Static Wrinkles

เป็นริ้วรอยที่ยังมองเห็นแม้ไม่ได้ยิ้มหรือขยับใบหน้า มักเกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อสะสมร่วมกับคอลลาเจน ความยืดหยุ่น และความชุ่มชื้นของผิวที่ลดลง จึงอาจต้องดูแลทั้งกล้ามเนื้อและคุณภาพผิวควบคู่กันครับ

เช็กอย่างไรว่าเป็นรอยตีนกาแบบ Dynamic หรือ Static

สามารถสังเกตริ้วรอยเบื้องต้นได้ด้วยการเปรียบเทียบหางตาขณะพักใบหน้ากับขณะยิ้มเต็มที่ ดังนี้

เวลาประเมินจริง หมอจะดูทั้งความลึก ทิศทางของรอย การทำงานของกล้ามเนื้อ ตำแหน่งคิ้ว และความหย่อนของผิวรอบดวงตาครับ

รอยตีนกา สาเหตุเกิดจากอะไร

รอยตีนกาไม่ได้เกิดจากอายุเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อร่วมกับการเปลี่ยนแปลงของผิว โดยมีปัจจัยสำคัญดังนี้

การแสดงสีหน้าซ้ำ ๆ

การยิ้ม หัวเราะ หรือหยีตาทำให้กล้ามเนื้อรอบดวงตาหดตัวและเกิดรอยพับบนผิว เมื่อเกิดซ้ำเป็นเวลานาน รอยที่เคยเห็นเฉพาะตอนขยับใบหน้าอาจเริ่มค้างอยู่แม้ตอนหน้านิ่ง

อายุและโครงสร้างผิวที่เปลี่ยนไป

เมื่ออายุมากขึ้น การสร้างคอลลาเจนและอีลาสตินจะลดลง ผิวรอบดวงตาจึงบาง แห้ง และคืนตัวหลังการพับได้ช้าลง ทำให้ริ้วรอยหางตาค่อย ๆ ชัดและลึกขึ้น

แสงแดดและรังสี UV

รังสี UV เป็นปัจจัยสำคัญที่เร่งการเสื่อมของคอลลาเจนและอีลาสติน หากโดนแดดเป็นประจำโดยไม่ป้องกัน ผิวรอบดวงตาอาจสูญเสียความยืดหยุ่นและเกิดริ้วรอยเร็วขึ้นครับ

พันธุกรรมและลักษณะผิว

บางคนมีผิวรอบดวงตาบาง ผิวแห้ง หรือมีรูปแบบการทำงานของกล้ามเนื้อที่ทำให้รอยหางตาเกิดง่าย การกระจายตัวและทิศทางของรอยจึงไม่เหมือนกันในแต่ละคน

การสูบบุหรี่และมลภาวะ

ควันบุหรี่และมลภาวะเพิ่มอนุมูลอิสระที่เกี่ยวข้องกับการเสื่อมของผิว ผู้ที่สูบบุหรี่เป็นประจำจึงอาจมีผิวแห้ง สูญเสียความแน่น และเกิดริ้วรอยก่อนวัยได้ง่ายขึ้น

พฤติกรรมที่ทำให้รอยตีนกาชัดขึ้น

พฤติกรรมบางอย่างไม่ได้เป็นสาเหตุโดยตรงเพียงอย่างเดียว แต่อาจทำให้ผิวรอบดวงตาระคายเคือง แห้ง หรือเกิดรอยพับซ้ำมากขึ้น เช่น

• ขยี้ตาหรือเช็ดเครื่องสำอางรอบตาแรงเกินไป
• หยีตาเป็นประจำเมื่อเจอแดดหรือมองภาพไม่ชัด
• ไม่ทาครีมกันแดดหรือไม่สวมแว่นกันแดด
• ใช้ผลิตภัณฑ์รอบดวงตาที่ทำให้แสบ แดง หรือระคายเคือง
• สูบบุหรี่และอยู่ในบริเวณที่มีมลภาวะเป็นประจำ
• ปล่อยให้ผิวแห้งโดยไม่ได้เติมความชุ่มชื้นอย่างเหมาะสม

การพักผ่อนน้อยอาจทำให้ดวงตาดูอ่อนล้าและรอยเดิมเห็นชัดขึ้น แต่ไม่ใช่สาเหตุหลักของรอยตีนกาเชิงโครงสร้างครับ

รอยตีนกาเริ่มเกิดตอนอายุเท่าไหร่

รอยตีนกาไม่มีอายุเริ่มต้นที่แน่นอน บางคนอาจเริ่มสังเกตเห็นริ้วเล็ก ๆ ตั้งแต่วัยผู้ใหญ่ตอนต้น ขณะที่บางคนเริ่มเห็นชัดหลังอายุประมาณ 30 ปีขึ้นไป ช่วงเวลาที่เกิดขึ้นอยู่กับพันธุกรรม ลักษณะผิว การโดนแดด การสูบบุหรี่ และรูปแบบการใช้กล้ามเนื้อรอบดวงตา จึงไม่ควรใช้ตัวเลขอายุเพียงอย่างเดียวตัดสินว่าผิวแก่เร็วหรือช้าครับ

รอยตีนกาต่างจากริ้วรอยใต้ตาอย่างไร

แม้จะอยู่ใกล้กัน แต่รอยตีนกาและริ้วรอยใต้ตาอาจมีสาเหตุและวิธีดูแลต่างกัน ดังนี้

โบทูลินัมท็อกซินอาจเหมาะกับรอยตีนกาที่เกิดจากกล้ามเนื้อ แต่ไม่ได้ใช้แก้ร่องใต้ตาหรือถุงใต้ตาทุกกรณีครับ

รอยตีนกาหายเองได้ไหม

รอยตีนกาที่เกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อและการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างผิวมักไม่หายเองครับ แต่ระดับความชัดอาจเปลี่ยนแปลงได้ หากเป็นริ้วเล็กจากผิวแห้ง การเพิ่มความชุ่มชื้นอาจทำให้รอยดูจางลงชั่วคราว แต่หากมองเห็นรอยตอนหน้านิ่งหรือมีร่องลึก การทาครีมอย่างเดียวมักไม่สามารถแก้สาเหตุทั้งหมดได้

วิธีดูแลรอยตีนกาด้วยตัวเอง

การดูแลด้วยตัวเองเหมาะกับผู้ที่เพิ่งเริ่มมีริ้วเล็ก ๆ และช่วยลดปัจจัยที่ทำให้ผิวเสื่อมเร็วขึ้นได้ ดังนี้

ทาครีมกันแดดเป็นประจำ

เลือกครีมกันแดดชนิด Broad Spectrum และทาให้ทั่วใบหน้า รวมถึงบริเวณรอบดวงตาที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าสามารถใช้ได้ ควรสวมหมวกหรือแว่นกันแดดเมื่ออยู่กลางแจ้งเพื่อลดทั้งรังสี UV และการหยีตาครับ

เพิ่มความชุ่มชื้นให้ผิวรอบดวงตา

มอยส์เจอไรเซอร์ช่วยลดความแห้งและทำให้ริ้วเล็ก ๆ ดูชัดน้อยลงได้ ควรเลือกสูตรอ่อนโยน ไม่มีส่วนผสมที่ทำให้แสบตา และหลีกเลี่ยงการถูผลิตภัณฑ์ลงบนผิวแรงเกินไป

ลดการขยี้ตา

หากมีอาการคันตาจากภูมิแพ้ ตาแห้ง หรือระคายเคือง ควรหาสาเหตุและปรึกษาแพทย์แทนการขยี้ตาซ้ำ ๆ เพราะอาจทำให้ผิวรอบดวงตาระคายเคืองมากขึ้น

งดสูบบุหรี่

การหยุดสูบบุหรี่ช่วยลดปัจจัยที่เร่งให้ผิวเสื่อมก่อนวัย และยังส่งผลดีต่อสุขภาพโดยรวม ไม่ควรรอให้เกิดริ้วรอยลึกก่อนจึงเริ่มปรับพฤติกรรมครับ

สกินแคร์ลดรอยตีนกา ควรมีส่วนผสมอะไร

สกินแคร์ช่วยดูแลริ้วตื้นและคุณภาพผิว แต่ควรเลือกสูตรที่เหมาะสำหรับบริเวณรอบดวงตาโดยเฉพาะ

• Hyaluronic Acid: ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้น ทำให้ริ้วจากผิวแห้งดูชัดน้อยลง
• Peptide: ใช้เป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ดูแลความเรียบเนียนและความยืดหยุ่นของผิว
• Retinol หรือ Retinoid: อาจช่วยเรื่องริ้วรอยและการสร้างคอลลาเจน แต่ควรเริ่มจากความเข้มข้นต่ำและระวังการระคายเคือง
• Vitamin C: ช่วยดูแลผิวจากอนุมูลอิสระและความหมองคล้ำ แต่ต้องเลือกสูตรที่ไม่ทำให้แสบตา
• Ceramide: ช่วยเสริมเกราะป้องกันผิวและลดความแห้ง

ไม่ควรทาผลิตภัณฑ์ชิดขอบตาหรือเปลือกตาเกินกว่าที่ฉลากกำหนด หากใช้แล้วแดง แสบ คัน หรือมีผื่น ควรหยุดใช้ครับ

รอยตีนกาแบบไหนเหมาะกับวิธีรักษาใด

การเลือกวิธีรักษาควรเริ่มจากสาเหตุหลักของริ้วรอย ไม่จำเป็นต้องทำทุกหัตถการร่วมกันครับ

วิธีรักษารอยตีนกาด้วยหัตถการ

ก่อนรักษา หมอจะให้ยิ้ม หยีตา และพักใบหน้า เพื่อดูว่ารอยสัมพันธ์กับกล้ามเนื้อหรือโครงสร้างผิวส่วนใดครับ

โบทูลินัมท็อกซินลดรอยตีนกา

การฉีดโบท็อกลดริ้วรอย เหมาะกับรอยตีนกาที่เห็นชัดเวลายิ้มหรือหยีตา ตัวยาจะลดการส่งสัญญาณไปยังกล้ามเนื้อบริเวณที่ฉีดชั่วคราว ทำให้กล้ามเนื้อหดตัวน้อยลงและรอยพับจากการแสดงสีหน้าดูจางลง หลักฐานจากการศึกษาหลายงานพบว่า Botulinum Toxin Type A สามารถช่วยลดความรุนแรงของรอยตีนกาที่สัมพันธ์กับการทำงานของกล้ามเนื้อได้

ตำแหน่ง ปริมาณ และหน่วยของแต่ละผลิตภัณฑ์ไม่สามารถใช้แทนกันโดยตรง แพทย์จึงต้องประเมินการทำงานของกล้ามเนื้อ ตำแหน่งคิ้ว และรูปแบบรอยของแต่ละคนก่อนฉีดครับ

เลเซอร์ฟื้นฟูผิวรอบดวงตา

เลเซอร์บางชนิดช่วยกระตุ้นกระบวนการซ่อมแซมและปรับโครงสร้างคอลลาเจน จึงเหมาะกับริ้วเล็ก ผิวไม่เรียบ หรือรอยที่เห็นตอนหน้านิ่งมากกว่ารอยที่เกิดจากกล้ามเนื้อเพียงอย่างเดียว

ชนิดพลังงานและระดับความแรงต้องเลือกตามสีผิว ความลึกของริ้วรอย และความสามารถในการพักฟื้น เพราะผิวรอบดวงตาบางและเกิดการระคายเคืองได้ง่ายครับ

RF Microneedling

RF Microneedling ใช้เข็มขนาดเล็กร่วมกับพลังงานคลื่นวิทยุเพื่อกระตุ้นการปรับโครงสร้างคอลลาเจน เหมาะกับผู้ที่มีริ้วรอยตื้น ผิวไม่เรียบ หรือความยืดหยุ่นของผิวลดลง มีงานวิจัยที่พบการเปลี่ยนแปลงของริ้วรอยรอบดวงตาหลังการรักษาด้วย RF Microneedling แต่ต้องควบคุมความลึกและพลังงานให้เหมาะกับบริเวณรอบดวงตาครับ

โปรแกรมพลังงานยกกระชับผิวรอบดวงตา

เหมาะกับผู้ที่มีริ้วรอยร่วมกับผิวรอบตาหย่อน เปลือกตาดูหนัก หรือหางตาตกเล็กน้อย โปรแกรมกลุ่มนี้เน้นการกระตุ้นคอลลาเจนและดูแลความแน่นของผิว

ตัวอย่างเช่น EMFACE Eyes ใช้พลังงาน RF ร่วมกับการกระตุ้นกล้ามเนื้อรอบดวงตา ขณะที่ Volnewmer Eyes ใช้พลังงาน Monopolar RF เพื่อดูแลคอลลาเจนและความแน่นของผิว หมอจะเลือกจากลักษณะริ้วรอย ความหย่อน และโครงสร้างรอบตา ไม่ได้พิจารณาจากชื่อเครื่องเพียงอย่างเดียวครับ

ฟิลเลอร์หรือสารเติมเต็ม

ฟิลเลอร์ไม่ใช่วิธีหลักสำหรับรอยตีนกาที่เกิดจากกล้ามเนื้อ แต่แพทย์อาจพิจารณาฟิลเลอร์ใต้ตาในบางกรณีที่มีร่องใต้ตา เนื้อเยื่อยุบ หรือขาดวอลุ่มร่วมด้วย

บริเวณรอบดวงตามีหลอดเลือดและโครงสร้างสำคัญ การฉีดจึงต้องทำโดยแพทย์ที่เข้าใจกายวิภาคและสามารถดูแลภาวะแทรกซ้อนได้ ไม่ควรเลือกฉีดจากราคาเพียงอย่างเดียวครับ

การรักษาหลายวิธีร่วมกัน

ผู้ที่มีทั้งรอยตอนยิ้ม รอยตอนหน้านิ่ง และผิวหย่อน อาจต้องดูแลมากกว่า 1 สาเหตุ เช่น ลดการทำงานของกล้ามเนื้อก่อน แล้วจึงประเมินริ้วที่ยังเหลืออยู่เพื่อดูแลคุณภาพผิวเพิ่มเติม

การทำหลายวิธีไม่จำเป็นต้องทำพร้อมกันทั้งหมด หมออาจแบ่งการรักษาเป็นลำดับเพื่อประเมินผลของแต่ละขั้นตอนและลดการทำหัตถการเกินความจำเป็นครับ

โบทูลินัมท็อกซินช่วยให้รอยตีนกาหายถาวรไหม

โบทูลินัมท็อกซินช่วยลดการทำงานของกล้ามเนื้อชั่วคราว จึงไม่ได้ทำให้รอยตีนกาหายถาวร เมื่อฤทธิ์ของตัวยาค่อย ๆ ลดลง กล้ามเนื้อจะกลับมาทำงานและรอยอาจกลับมาชัดได้ สำหรับ OnabotulinumtoxinA มีข้อมูลว่าผลในการดูแลรอยตีนกาอาจอยู่ประมาณ 3–4 เดือน แต่ระยะเวลาจริงแตกต่างตามผลิตภัณฑ์ ปริมาณ การทำงานของกล้ามเนื้อ และการตอบสนองของแต่ละคน

รักษารอยตีนกา กี่วันเห็นผล

ระยะเวลาการเปลี่ยนแปลงขึ้นอยู่กับวิธีรักษา โดยสามารถประเมินคร่าว ๆ ได้ดังนี้

อาการบวม แดง หรือตึงหลังทำไม่ถือเป็นผลลัพธ์สุดท้าย ควรรอประเมินตามช่วงเวลาที่แพทย์นัดครับ

หลังรักษารอยตีนกา ควรดูแลอย่างไร

คำแนะนำหลังรักษาแตกต่างกันตามหัตถการ จึงควรยึดคำแนะนำของแพทย์ผู้รักษาเป็นหลัก

หลังฉีดโบทูลินัมท็อกซิน

• ไม่กด นวด หรือถูตำแหน่งฉีดแรง ๆ ในช่วงแรก
• หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้ใบหน้าร้อนหรือแดงมากตามเวลาที่แพทย์แนะนำ
• สังเกตอาการผิดปกติและกลับมาติดตามผลตามนัด

หลังทำเลเซอร์หรือ RF Microneedling

• ใช้ผลิตภัณฑ์ที่อ่อนโยนและงดสารที่ระคายเคืองตามคำแนะนำ
• ทาครีมกันแดดและหลีกเลี่ยงแดดจัด
• ไม่แกะ เกา หรือถูผิวที่กำลังฟื้นตัว

หลังฉีดสารเติมเต็ม

• หลีกเลี่ยงการกดหรือนวดเอง เว้นแต่แพทย์เป็นผู้แนะนำ
• สังเกตอาการปวดมากผิดปกติ ผิวเปลี่ยนสี หรือการมองเห็นผิดปกติ
• หากมีอาการที่น่ากังวล ควรติดต่อสถานพยาบาลทันที

รอยตีนกาป้องกันได้ไหม

ไม่สามารถป้องกันรอยตีนกาได้ทั้งหมด เพราะการยิ้มและการขยับกล้ามเนื้อรอบดวงตาเป็นการทำงานตามปกติของใบหน้าครับ แต่สามารถลดปัจจัยที่เร่งให้รอยเกิดเร็วหรือชัดขึ้นได้ การทาครีมกันแดด สวมแว่นกันแดด เพิ่มความชุ่มชื้น ลดการขยี้ตา และงดสูบบุหรี่ เป็นพื้นฐานที่ควรทำต่อเนื่อง แม้ยังไม่มีริ้วรอยชัดก็ตาม

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับรอยตีนกา

รอยตีนกาอันตรายไหม

โดยทั่วไปไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ แต่หากมีหนังตาตก ตาปิดไม่สนิท ตามัว ปวดตา หรืออาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุครับ

อายุยังน้อยแต่มีรอยตีนกา ผิดปกติไหม

ไม่จำเป็นต้องผิดปกติครับ รอยอาจสัมพันธ์กับพันธุกรรม ผิวแห้ง การโดนแดด หรือรูปแบบการยิ้มและหยีตาของแต่ละคน

ครีมลดรอยตีนกาช่วยได้จริงไหม

ครีมช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นและดูแลริ้วตื้นได้ แต่ไม่สามารถหยุดการทำงานของกล้ามเนื้อหรือเติมเต็มร่องลึกได้ จึงควรเลือกตามสาเหตุของรอยครับ

นวดหน้าช่วยให้รอยตีนกาหายไหม

การนวดไม่สามารถลบรอยที่เกิดจากกล้ามเนื้อหรือการสูญเสียคอลลาเจนได้ และการดึงหรือถูผิวรอบดวงตาแรงเกินไปอาจทำให้ระคายเคืองมากขึ้น

โบทูลินัมท็อกซินรอยตีนกาทำให้ยิ้มแข็งไหม

หากใช้ปริมาณหรือตำแหน่งไม่เหมาะสม อาจกระทบการแสดงสีหน้าได้ แพทย์จึงต้องประเมินความแรงและรูปแบบการทำงานของกล้ามเนื้อก่อนฉีดครับ

รอยตีนกาควรรักษาตั้งแต่เมื่อไหร่

สามารถเริ่มจากการกันแดดและบำรุงผิวได้ตั้งแต่ยังไม่มีรอย ส่วนหัตถการควรพิจารณาเมื่อริ้วรอยเริ่มรบกวนความมั่นใจ และเลือกตามชนิดของรอย ไม่ได้กำหนดจากอายุเพียงอย่างเดียว

สรุป

รอยตีนกาเกิดจากการหดตัวของกล้ามเนื้อรอบดวงตาซ้ำ ๆ ร่วมกับคอลลาเจนและความยืดหยุ่นของผิวที่ลดลง หากเห็นรอยเฉพาะตอนยิ้ม มักเกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อเป็นหลัก แต่หากเห็นรอยตอนหน้านิ่ง อาจต้องดูแลคุณภาพผิวร่วมด้วยครับ การทาครีมกันแดด เพิ่มความชุ่มชื้น ลดการขยี้ตา และงดสูบบุหรี่ ช่วยลดปัจจัยที่ทำให้ริ้วรอยชัดเร็วขึ้นได้ ส่วนผู้ที่มีรอยลึกหรือมีความหย่อนร่วมด้วย ควรให้แพทย์ประเมินลักษณะรอยก่อนเลือกโบทูลินัมท็อกซิน เลเซอร์ RF Microneedling โปรแกรมยกกระชับ หรือสารเติมเต็มให้ตรงกับสาเหตุ

สามารถเข้ารับการประเมินกับแพทย์ที่ APEX เพื่อวิเคราะห์ริ้วรอยทั้งขณะพักใบหน้าและขณะแสดงสีหน้า พร้อมวางแผนดูแลบริเวณรอบดวงตาให้เหมาะกับโครงสร้างและสภาพผิวของแต่ละคนครับ

ช่องทางการติดต่อ

• Tel : 080-500-0123
• Line : @apexbeauty
• Tiktok : apexprofoundbeauty
• Facebook : APEX Hospital & Beauty Clinic
• Instagram : apexbeauty
• Youtube : Apex Beauty Clinic
• X (Twitter) : ApexProfound